Myśl – pytaj – rozumiej, czyli Światowy Dzień Filozofii 2025
Światowy Dzień Filozofii, obchodzony z inicjatywy UNESCO, to doroczne święto poświęcone refleksji, dialogowi oraz rozwijaniu umiejętności krytycznego myślenia. W roku 2025 nasza szkoła po raz kolejny dołącza do globalnej kampanii promującej filozofię jako narzędzie świadomego, odpowiedzialnego i wartościowego życia.
Filozofia to sztuka zadawania pytań, na które nikt nie ma gotowej odpowiedzi. To moment, gdy patrzymy na coś oczywistego i nagle myślimy: „A dlaczego właściwie tak jest?”. Słowo „filozofia” oznacza „umiłowanie mądrości” i to najlepiej oddaje jej cel. Od starożytności po współczesność filozofia pomagała ludziom zrozumieć świat, siebie samych oraz mechanizmy rządzące rzeczywistością.
Filozofia jako narzędzie krytycznego myślenia
UNESCO podkreśla, że filozofia wspiera krytyczne i niezależne myślenie oraz buduje kulturę dialogu między ludźmi i kulturami. Nie daje prostych odpowiedzi, lecz uczy refleksji, interpretacji i pogłębionej analizy. Zachęca do poszukiwania sensu, a nie tylko faktów, oraz do stawiania pytań, które często pozostają niezauważone. Właśnie dzięki temu myśliciele na przestrzeni dziejów potrafili wpływać na sposób, w jaki rozumiemy świat.
Główne obszary badań filozoficznych
Filozofia obejmuje szereg dziedzin, które wspólnie tworzą szerokie spektrum refleksji nad człowiekiem i rzeczywistością:
- Ontologia (metafizyka): bada naturę bytu i odpowiada na pytanie, co istnieje.
- Epistemologia (teoria poznania): analizuje naturę wiedzy, jej źródła oraz granice.
- Aksjologia: zajmuje się wartościami.
- Etyka: rozważa kwestie moralności, dobra i zła.
- Estetyka: bada piękno, sztukę i doświadczenie estetyczne.
- Logika: uczy rozumowania, argumentacji i poprawnego wnioskowania.
- Filozofie szczegółowe: m.in. filozofia nauki, polityki, kultury czy religii – pomagają interpretować różne obszary życia w sposób pogłębiony i uporządkowany.
Przedstawienie tych dziedzin ukazuje, jak wszechstronnym narzędziem jest filozofia i jak wiele obszarów życia obejmuje jej refleksja.
Filozofia a życie wartościowe
Wielcy filozofowie, tacy jak Sokrates, który uważał, że prawdziwa mądrość zaczyna się od świadomości własnej niewiedzy („Wiem, że nic nie wiem”), czy Arystoteles, który przypominał, że szczęście zależy od nas samych – od codziennych wyborów i pracy nad charakterem – uczą nas, że filozofia jest procesem, a nie nagrodą. Platon mówił: „Myśleć to, co prawdziwe, czuć to, co piękne i kochać, co dobre – w tym cel rozumnego życia”. Filozofia uczy nas, że prawdziwa mądrość rodzi się, gdy szukamy prawdy, doceniamy piękno i wybieramy dobro.
Światowy Dzień Filozofii to zaproszenie, by zwolnić i zapytać: Po co? Dla kogo? Jaki to ma sens? Filozofia ma sens, a my mamy siłę, by jej słuchać, co pozwala nam budować lepszą przyszłość, opartą na mądrości, a nie tylko na innowacjach.
autor wpisu: Karolina Świerkula, dział ds. redakcji
