Jak zmieniają się właściwości materiałów, gdy zaczynamy badać je na poziomie pojedynczych atomów i cząsteczek? W jaki sposób osiągnięcia nanotechnologii mogą wpłynąć na rozwój elektroniki i medycyny? Na te i wiele innych pytań odpowiedzi poznali uczniowie I Liceum Ogólnokształcącego w Nowym Sączu podczas wykładu prof. dr. hab. Franciszka Kroka pt. „Zdumiewający świat nanotechnologii”, który odbył się w środę,
28 października 2026 roku.
W spotkaniu uczestniczyli uczniowie klas realizujących program rozszerzony z fizyki lub chemii. Była to doskonała okazja do poszerzenia wiedzy zdobywanej na lekcjach oraz poznania fascynujących kierunków współczesnych badań naukowych.
Prof. dr hab. Franciszek Krok, wykładowca na Wydziale Fizyki, Astronomii
i Informatyki Stosowanej Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, specjalizujący się
w fizyce powierzchni i nanotechnologii, wprowadził młodzież w niezwykły świat struktur
o rozmiarach nanometrycznych. Przybliżył początki nanonauki i rozwój nanotechnologii, pokazując, jak poznawanie materii w coraz mniejszej skali otwiera nowe możliwości badawcze i technologiczne.
Jednym z ważnych zagadnień wykładu była skaningowa mikroskopia bliskich oddziaływań (SPM). Techniki te pozwalają badać powierzchnie materiałów z niezwykłą dokładnością,
a w odpowiednich warunkach umożliwiają również kontrolowane oddziaływanie na pojedyncze atomy i cząsteczki. Dzięki nim naukowcy mogą lepiej poznawać strukturę materii i wyjaśniać, skąd biorą się jej wyjątkowe właściwości.
Szczególnie interesującym tematem okazały się nanometrowe urządzenia memrystorowe, które mogą pełnić funkcję sztucznych synaps w systemach neuromorficznych. Rozwiązania te naśladują wybrane mechanizmy przetwarzania informacji zachodzące w układzie nerwowym i stanowią jeden z obiecujących kierunków rozwoju nowoczesnej elektroniki oraz systemów inspirowanych pracą mózgu.
Wykład poświęcono również inteligentnym nanomateriałom dla medycyny. Materiały projektowane z myślą o określonych funkcjach mogą w przyszłości wspierać rozwój nowych metod diagnostycznych i terapeutycznych, a także przyczyniać się do tworzenia bardziej zaawansowanych rozwiązań biomedycznych.
Spotkanie pokazało, że nanotechnologia jest dziedziną łączącą fizykę, chemię, inżynierię materiałową, elektronikę i nauki medyczne. Uświadomiło uczniom, że badania prowadzone w skali niewidocznej dla ludzkiego oka mogą mieć ogromne znaczenie dla technologii, z których korzystamy na co dzień, oraz dla rozwiązań, które dopiero powstaną.
Wykład zakończył się pytaniami skierowanymi do uczniów. Młodzież miała okazję sprawdzić zdobytą wiedzę, wykazać się spostrzegawczością i aktywnie uczestniczyć
w podsumowaniu spotkania. Za udzielenie poprawnych odpowiedzi uczniowie otrzymali od profesora drobne upominki, co było miłym akcentem kończącym to naukowe wydarzenie.
Spotkanie stało się inspirującą lekcją nowoczesnej nauki i okazją do spojrzenia na fizykę oraz chemię z perspektywy aktualnych badań naukowych.
Organizator spotkania: dr Jolanta Dercz
